📚Koniugacja -ę, -esz

Ostatnia koniugacja w języku polskim, której uczą się obcokrajowcy. Dzięki znajomości tej koniugacji mogą np. opowiedzieć, co robią każdego dnia.

W tej grupie mamy czasowniki, których temat kończy się na spółgłoskę. Niestety, od tej zasady jest sporo wyjątków. Żeby rozpoznać, który czasownik jest w tej grupie, należy pamiętać, że temat I osoby liczby pojedynczej (ja) jest taki sam jak temat III osoby liczby mnogiej (oni/one) – patrz czasownik iść.

Ale za to mamy 3 reguły:

• jeśli czasownik jest krótki np. żyć, myć, czuć (uwaga – być odmienia się inaczej) lub kończy się na -ieć -> dodajemy literę j i wtedy końcówki
• jeśli czasownik kończy się na -ować/-ywać/-iwać -> zamieniamy -ować/-ywać/-iwać na uj i wtedy dodajemy końcówki
• jesli czasownik kończy się na -awać -> zamieniamy -awać na aj i wtedy dodajemy końcówki

	regularna	żyć -> dodatkowe j	-ować/-ywać/-iwać	-awać
ja	id	żyj	kupuj	daj	-ę
ty	idzi	czuj	spaceruj	zostaj	-esz
on (pan)	idzi	myj	przygotowuj	wydaj	-e
ona (pani)	idzi	zdrowej	oczekuj	rozdaj	-e
ono	idzi	pij	oczekuj	oddaj	-e
my	idzi	tyj	dziękuj	wstaj	-emy
wy	idzi	starzej	buduj	staj	-ecie
oni (panowie, państwo)	id	psuj	gotuj	sprzedaj	-ą
one (panie)	id	szyj	maluj	przestaj	-ą

ALTERNACJE W TEMACIE

• jeśli czasownik kończy się na -ać, to s -> sz, r -> rz, a z -> ż np. czesać – ja czeszę, ty czeszesz; karać -> ja karzę, ty karzesz, lizać -> ja liżę, ty liżesz
• jeśli czasownik kończy się na -nąć, to poza I osobą liczby pojedynczej (ja) i III osobą liczby mnogiej (oni/one) temat ma dodatkowe i np. ciągnąć -> ja ciągnę, ty ciągniesz, on/ona/ono ciągnie, my ciągniemy, wy ciągniecie, oni/one ciągną
• jeśli czasownik kończy się na -eść lub -eźć, to poza I osobą liczby pojedynczej (ja) i III osobą liczby mnogiej (oni/one) temat ma dodatkowe i, a dla I osoby liczby pojedynczej (ja) i III osoby liczby mnogiej (oni/one) w temacie e -> o np. nieść -> ja niosę, ty niesiesz, on/ona/ono niesie, my niesiemy, wy niesiecie, oni/one niosą
• jeśli temat kończy się na -ąć, to w temacie jest dodatkowe -n- lub -m-, a poza I osobą liczby pojedynczej (ja) i III osobą liczby mnogiej (oni/one) temat ma dodatkowe i, np. kląć – ja klnę, ty klniesz, on/ona/ono klnie, my klniemy, wy klniecie, oni/one klną

Przykładowe trudne czasowniki:

IŚĆ http://sgjp.pl/leksemy/#273388/i%C5%9B%C4%87

BIEC http://sgjp.pl/leksemy/#250036/biec

MÓC http://sgjp.pl/leksemy/#250153/m%C3%B3c

CIĄĆ http://sgjp.pl/leksemy/#279599/ci%C4%85%C4%87

BRAĆ http://sgjp.pl/leksemy/#254720/bra%C4%87

PRAĆ http://sgjp.pl/leksemy/#255007/pra%C4%87

PIEC http://sgjp.pl/leksemy/#250071/piec

Lista czasowników, które odmieniają się według tego wzoru (poziom A1)

iść
skakać
spacerować
płynąć
jechać
ciągnąć
łapać
dawać
brać
budować
ciąć
strzyc
drzeć
kąpać się
rąbać
łamać
prać
prasować
telefonować
wstawać
myć się
czesać się
malować się
pracować
rosnąć
studiować
brać ślub
starzeć się
pić
gotować
piec
próbować
gryźć
podawać
częstować
dziękować
kupować
sprzedawać
kosztować
dodawać
odejmować
pisać
malować
rysować
haftować
szyć
podróżować
fotografować
żeglować
chorować
kaszleć
bandażować
płakać
śmiać się
całować
obejmować się
wiać

Spodobał Ci się mój wpis?