W języku polskim tworzymy czas przyszły na 3 sposoby. Dwa z nich nazywamy czasem przyszłym złożonym, a jeden – prostym.
CZAS PRZYSZŁY ZŁOŻONY
Tworzymy go na dwa sposoby. Oba wymagają czasownika być w czasie przyszłym.
1. być w czasie przyszłym
| ja | będę |
| ty | będziesz |
| on (pan) | będzie |
| ona (pani) | będzie |
| ono | będzie |
| my | będziemy |
| wy | będziecie |
| oni (panowie, państwo) | będą |
| one (panie) | będą |
Po czasowniku być w czasie przyszłym mamy albo
- bezokolicznik czasowników niedokonanych (np. gotować, ale nie ugotować, pisać, ale nie napisać, czytać, ale nie przeczytać)
| ja | będę | pisać |
| ty | będziesz | czytać |
| on (pan) | będzie | pracować |
| ona (pani) | będzie | tańczyć |
| ono | będzie | malować |
| my | będziemy | rozumieć |
| wy | będziecie | grać |
| oni (panowie, państwo) | będą | myśleć |
| one (panie) | będą | leżeć |
albo
- formy czasu przeszłego – III osoba liczby pojedynczej (on/ona) lub mnogiej (oni/one)
| mężczyzna | kobieta | dziecko | ||
| ja | będę | czytał | czytała | – |
| ty | będziesz | robił | robiła | – |
| on (pan) | będzie | tańczył | – | – |
| ona (pani) | będzie | – | fotografowała | – |
| ono | będzie | – | – | spało |
Liczba mnoga
| grupa z mężczyzną | grupa bez mężczyzny | ||
| my | będziemy | pracowali | pracowały |
| wy | będziecie | rozmawiali | rozmawiały |
| oni (panowie, państwo) | będą | kończyli | – |
| one (panie) | będą | – | myślały |
!!! Obowiązkowo używamy formy z czasem przeszłym z czasownikiem iść, jechać oraz czasownikami modalnymi (chcieć, móc, musieć, umieć, potrafić, woleć) i wtedy gdy mamy więcej czasowników. Przykłady: On będzie mógł pracować. My będziemy szli/jechali jutro do pracy. Ona będzie uczyła się pisać.
CZAS PRZYSZŁY PROSTY
Tworzymy od czasowników dokonanych (np. napisać, ugotować, przeczytać). Te czasowniki odmieniają się według 3 wzorów odmiany dla czasu teraźniejszego.
Taka wskazówka – jeśli czasownik ma tylko dodany przedrostek, to odmiana będzie taka jak czasownika w aspekcie niedokonanym w czasie teraźniejszym. Na przykład:
- odmiana -m,-sz czytać – przeczytać -> ja teraz czytam – ja jutro przeczytam
- odmiana -ę, -isz/-ysz myśleć – pomyśleć -> ja teraz myślę – ja jutro pomyślę
- odmiana -ę, -esz gotować – ugotować -> ja teraz gotuję – ja jutro ugotuję
Jeśli natomiast czasownik dokonany różni się od czasownika niedokonanego (np. wracać – wrócić), to może się odmieniać inaczej. Przykład: wracać -> ja teraz wracam (odmiana -m,-sz), ale wrócić -> ja jutro wrócę (odmiana -ę, -isz/-ysz). Poniżej kilka podstawowych par aspektowych, które mają różne odmiany:
- kupować –> ja teraz kupuję (odmiana -ę, -esz ), ale kupić -> jutro ja kupię (odmiana -ę, -isz/-ysz)
- odwiedzać -> ja teraz odwiedzam (odmiana -m,-sz), ale odwiedzić->ja jutro odwiedzę (odmiana -ę, -isz/-ysz)
- otwierać –> ja teraz otwieram (odmiana -m,-sz), otworzyć ->ja jutro otworzę (odmiana -ę, -isz/-ysz)
- zapamiętywać –>ja teraz zapamiętuję (odmiana -ę, -esz), ale zapamiętać -> ja teraz zapamiętam (odmiana -m,-sz)
- umawiać się –> ja teraz umawiam się (odmiana -m,-sz), umówić się ->ja jutro umówię się (odmiana -ę, -isz/-ysz)
- zamawiać –> ja teraz zamawiam (odmiana -m,-sz), ale zamówić -> ja jutro zamówię (odmiana -ę, -isz/-ysz)
- zamykać –> ja teraz zamykam (odmiana -m,-sz), ale zamknąć ->ja jutro zamknę (odmiana -ę, -esz)
- zapraszać –> ja teraz zapraszam (odmiana -m,-sz), zaprosić -> ja jutro zaproszę (odmiana -ę, -isz/-ysz)
- zwiedzać –> ja teraz zwiedzam (odmiana -m,-sz), zwiedzić -> ja jutro zwiedzę (odmiana -ę, -isz/-ysz)
- oglądać –> ja teraz oglądam (odmiana -m,-sz), obejrzeć -> ja jutro obejrzę (odmiana -ę, -isz/-ysz)
- kłaść –>ja teraz kładę (odmiana -ę, -esz), położyć -> ja jutro położę (odmiana -ę, -isz/-ysz)
- wkładać –> ja teraz wkładam (odmiana -m,-sz), ale włożyć -> ja jutro włożę (odmiana -ę, -isz/-ysz)
!!! Czasowniki modalne mogą łączyć się z czasownikami w aspekcie niedokonanym lub dokonanym. Np. On będzie mógł czytać. On będzie mógł przeczytać.
Spodobał Ci się mój wpis?
