Czasownik jest częścią mowy, oznacza czynności lub stany i odpowiada na pytanie: co robi? co się z kimś dzieje? w jakim jest stanie?
Odmienia się przez:
- osoby (ja, ty, on, ona, ono, my, wy, oni),
- liczby (pojedyncza, mnoga),
- czasy (teraźniejszy, przeszły, przyszły: prosty i złożony),
- tryby (orzekający, rozkazujący, przypuszczający),
- strony (czynna, bierna, zwrotna).
Odmianę czasownika przez osoby, liczby, czasy, tryby i strony nazywa się koniugacją.
W zdaniu czasownik może być:
- orzeczeniem (dotyczy osobowej formy czasownika i formy zakończonej na -no), np. Agnieszka zrobiła śniadanie. Zrobiono śniadanie.
- łącznikiem w orzeczeniu imiennym (osobowa forma być lub zostać), np. Dominika jest smutna. Jurek został lekarzem.
- orzecznikiem w orzeczeniu imiennym (dotyczy imiesłowów przymiotnikowych biernych i czynnych), np. Książka jest interesująca. Film został nakręcony w zeszłym roku.
- podmiotem (bezokolicznik lub imiesłów przymiotnikowy czynny), np. Myśleć jest zawsze warto. Piszący pracowali w ciszy i skupieniu.
- dopełnieniem (bezokolicznik), np. Lubimy tańczyć.
- przydawką (dotyczy imiesłowów przymiotnikowych biernych i czynnych), np. Oczekujący pacjent niecierpliwił się coraz bardziej. Umyte okna lśniły.
- okolicznikiem (imiesłów przysłówkowy współczesny), np. Szedł myśląc o niej.
