Alfabet – zbiór liter danego języka ułożony w ustalonym porządku. Na przykład alfabet języka swahili (suahili) wygląda tak:
a, b, ch, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, r, s, t, u, v, w, y, z, dh, gh, kh, mb, mv, mw, nd, ng, ng’, nj, ny, nz, sh, th
Głoska – najmniejszy dźwięk mowy ludzkiej, który można wyodrębnić słuchem.
Uwzględniając sposób wymowy (o tym napiszę innym razem) głoski dzielimy na:
- samogłoski
- czyste, czyli a, e, i, o, u, y
- nosowe, czyli ą, ę
- spółgłoski (podział ze względu na stopień zamknięcia, które napotyka wydech z krtani)
- zwarte, czyli p, p’, b, b’, t, d, k, k’, g, g’
- szczelinowe, czyli f, f’, w, w’, s, sz, ś, z, ż, ź, ch, ch’
- zwarto-szczelinowe, czyli c, cz, ć, dz, dz, dź
- półotwarte, czyli m, m’, n, n’, ł, l, r.
I tu dwie uwagi – zapis z górnym apostrofem oznacza głoski zmiękczone. One istnieją, ale jak w szkole wymieniamy głoski, to skupiamy się na podstawowych, bez zmiękczeń. Spółgłoski można też podzielić na (uwzględniając czynności wiązadeł głosowych) na dźwięczne i bezdźwięczne oraz – przyjmując jako kryterium miejsce w jamie ustnej, gdzie powstają – na wargowe, wargowo-zębowe, przedniojęzykowe (zębowe i dziąsłowe), środkowojęzykowe i tylnojęzykowe. Ale o tym będzie w osobnym poście :-).
Litera – graficzny (napisany, wydrukowany) znak głoski (po definicji głoski, definicja litery brzmi banalnie :-).
Na koniec czas na proste ćwiczenie:
dżdżownica – ile to głosek, a ile liter? (nóg tym razem nie liczymy:-))
